6 điểm mới nổi bật của Chế độ thai sản BHXH từ 01/07/2025

6 điểm mới nổi bật của chế độ thai sản BHXH từ 01/07/2025: Điều chỉnh đối tượng, điều kiện hưởng thai sản, thời gian nghỉ thai sản, trợ cấp 1 lần khi sinh con...

Căn cứ pháp lý áp dụng từ ngày 01/07/2025

• Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2025;
• Các quy định liên quan trong Luật Việc làm, Luật Bảo hiểm y tế và văn bản hướng dẫn thi hành;
• Các nguyên tắc cơ bản của chế độ thai sản trong hệ thống BHXH Việt Nam.

Chính sách mới về chế độ thai sản BHXH từ 01/07/2025

1. Mở rộng đối tượng đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản

Bên cạnh những đối tượng đã được hưởng quyền lợi thai sản theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2014, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã mở rộng phạm vi những người được thụ hưởng chính sách thai sản BHXH (căn cứ Khoản 1 và Khoản 2 Điều 2). 

Theo đó, từ 01/07/2025, chế độ thai sản không chỉ áp dụng cho người lao động nữ sinh con như trước đây mà mở rộng sang nhiều nhóm đặc thù khác, bao gồm:

• Nhân sự làm việc trong lĩnh vực quân sự – an ninh phục vụ nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc;
• Người được giao quyền quản lý phần vốn góp hoặc thực hiện giám sát tại các doanh nghiệp thuộc khu vực tư nhân hay doanh nghiệp có vốn của Nhà nước;
• Những vị trí điều hành và giám sát trong mô hình hợp tác xã hoặc liên hiệp hợp tác xã, bao gồm thành viên bộ máy lãnh đạo, người đứng đầu điều hành, bộ phận kiểm tra, dù có nhận thù lao hay không;
• Người giữ chức vụ tại cấp xã, thôn hoặc tổ dân cư nhưng không làm việc chuyên trách, hưởng phụ cấp theo quy định;
• Người ký hợp đồng lao động từ một tháng trở lên nhưng làm việc theo chế độ bán thời gian, có thu nhập hằng tháng bằng hoặc cao hơn mức tối thiểu làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc;
• Cá nhân đứng tên và trực tiếp điều hành hoạt động sản xuất – kinh doanh của hộ kinh doanh;
• Người lao động là người nước ngoài ký hợp đồng làm việc tại Việt Nam từ 12 tháng trở lên, trừ các trường hợp được pháp luật loại trừ;
• Người tham gia BHXH tự nguyện (áp dụng khi đáp ứng điều kiện theo quy định mới).

Những nhóm mà trước đây chưa được hưởng quyền lợi — nay được bổ sung, phản ánh sự thay đổi mạnh mẽ về tính bao trùm của chính sách BHXH.

➤ Tham khảo chi tiết: Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc - Áp dụng từ 01/07/2025.

2. Điều kiện hưởng thai sản được điều chỉnh linh hoạt theo từng trường hợp

Theo Điều 50 của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, điều kiện đóng BHXH để được nhận chế độ thai sản không còn áp dụng đồng loạt cho tất cả, mà được phân theo từng nhóm đối tượng cụ thể. Điều này giúp đảm bảo những người cần hỗ trợ nhất sẽ dễ dàng tiếp cận quyền lợi hơn. Cụ thể như sau:

• Trường hợp sinh con thông thường: phải đóng BHXH từ đủ 6 tháng trở lên trong vòng 12 tháng trước sinh;
• Trường hợp phải nghỉ dưỡng thai theo chỉ định y tế: phải đóng BHXH từ đủ 3 tháng trong 12 tháng trước khi sinh con;
• Trường hợp liên quan kỹ thuật hỗ trợ sinh sản hoặc sức khỏe đặc biệt phải nghỉ việc để điều trị (ví dụ như điều trị vô sinh): phải đóng BHXH từ đủ ít nhất 6 tháng trở lên trong vòng 24 tháng trước sinh.

3. Bổ sung chế độ thai sản cho người tham gia BHXH tự nguyện

Trước ngày 01/07/2025, theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện chưa được áp dụng chế độ trợ cấp thai sản.

Tuy nhiên, kể từ ngày 01/07/2025, lao động nữ tham gia BHXH tự nguyện khi sinh con sẽ được hưởng chế độ thai sản nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện về thời gian đóng bảo hiểm theo quy định.

3.1. Điều kiện được hưởng chế độ thai sản khi tham gia BHXH tự nguyện

Kể từ ngày 01/07/2025, lao động nữ sinh con hoặc lao động nam có vợ sinh con, nếu trong vòng 12 tháng trước thời điểm sinh con đã tham gia đóng BHXH tự nguyện từ đủ 6 tháng trở lên thì đủ điều kiện nhận trợ cấp thai sản.

Trường hợp lao động nữ đủ điều kiện hưởng thai sản nhưng không may qua đời sau sinh, thì người chồng hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng trẻ sẽ là người được nhận khoản trợ cấp thai sản này.

3.2. Mức trợ cấp thai sản áp dụng cho người tham gia BHXH tự nguyện

Mức trợ cấp thai sản là 2.000.000 đồng, được chi trả cho từng trường hợp sau đây:

• Mỗi trẻ được sinh ra;
• Mỗi trường hợp thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên bị chết trong bụng mẹ;
• Mỗi trường hợp thai bị chết trong quá trình chuyển dạ.

Đối với lao động nữ là người dân tộc Kinh có chồng là người dân tộc thiểu số, hoặc lao động nữ là người dân tộc thiểu số thuộc diện hộ nghèo thì khi sinh con, ngoài khoản trợ cấp thai sản nêu trên còn được hưởng thêm các chính sách hỗ trợ khác theo quy định của Chính phủ.

3.3. Quy định về việc hưởng chế độ thai sản đối với người tham gia BHXH tự nguyện

Một số nguyên tắc áp dụng đối với chế độ thai sản trong BHXH tự nguyện như sau:

• Trường hợp cả cha và mẹ đều tham gia BHXH tự nguyện và cùng đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản thì chỉ 1 trong 2 người được nhận trợ cấp;
• Nếu người lao động đồng thời đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản từ BHXH tự nguyện và đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản từ BHXH bắt buộc thì chỉ được hưởng chế độ thai sản theo BHXH bắt buộc;
• Trong trường hợp người mẹ đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản theo BHXH bắt buộc, còn người cha đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản theo BHXH tự nguyện thì người mẹ được hưởng chế độ thai sản theo BHXH bắt buộc, người cha được hưởng trợ cấp thai sản theo BHXH tự nguyện và ngược lại.

4. Điều chỉnh thời gian nghỉ thai sản và nghỉ khám thai đối với BHXH bắt buộc

Điều chỉnh thời gian nghỉ đi khám thai: Lao động nữ mang thai được nghỉ việc để đi khám thai có hưởng chế độ thai sản tối đa 5 lần, mỗi lần không quá 2 ngày (không tính ngày lễ, tết, ngày nghỉ trong tuần).

Thay đổi thời gian nghỉ được hưởng trong chế độ thai sản khi sảy thai, thai chết trong tử cung, phá thai, thai chết trong khi chuyển dạ, thai ngoài tử cung như sau:

Trường hợp sinh con xong con mất sớm mẹ vẫn được nghỉ đủ 6 tháng thai sản như bình thường.

5. Kéo dài thời gian nghỉ chế độ thai sản cho nam (chế độ thai sản cho chồng)

Từ 01/07/2025, thời gian nghỉ thai sản đối với lao động nam có vợ sinh con (chế độ thai sản cho chồng) như sau:

• Lao động nam vẫn được nghỉ khi vợ sinh con như trước, thời gian được nghỉ lên đến 60 ngày;
• Số ngày được nghỉ cụ thể sẽ dựa vào các yếu tố sau:
  • Vợ sinh thường hay sinh mổ;
  • Sinh 01 con hay đa thai;
  • Mức độ rủi ro của ca sinh.

Cụ thể, thời gian nghỉ chế độ thai sản của lao động nam khi có vợ sinh con như sau:

6. Thay đổi về mức trợ cấp một lần được tính bằng mức tham chiếu

Mức trợ cấp 1 lần khi sinh con, nhận nuôi con dưới 6 tháng, nhận con khi nhờ mang thai hộ bằng 2 lần mức tham chiếu tại tháng lao động nữ sinh con, nhận nuôi con nuôi, nhờ mang thai hộ.

Hiện tại chưa bãi bỏ mức lương cơ sở, thì mức lương cơ sở bằng mức tham chiếu. Mức lương cơ sở đang áp dụng là 2.340.000 đồng/tháng.

➤ Tham khảo chi tiết: Cách tính tiền thai sản bảo hiểm xã hội.

Trên đây là 6 điểm mới nổi bật về chế độ thai sản bảo hiểm xã hội được áp dụng từ ngày 01/07/2025. Nếu bạn cần tư vấn thêm thông tin hoặc cần hỗ trợ đăng ký tham gia BHXH, làm hồ sơ hưởng chế độ thai sản BHXH, chế độ dưỡng sức sau sinh… có thể liên hệ Kế toán Quốc Việt theo số 0977.119.222 (Miền Bắc) - 090.758.1234 (Miền Trung) - 090.119.4567 (Miền Nam) để được tư vấn và sử dụng dịch vụ.

Các câu hỏi thường gặp về chế độ thai sản bảo hiểm xã hội

Kim Sen - Chuyên viên Kế toán Thuế Quốc Việt