Thuế VAT là gì? Phân biệt thuế suất thuế GTGT và tỷ lệ tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp. Các mức thuế suất GTGT và tỷ lệ thuế theo ngành nghề.
Thuế giá trị gia tăng là gì?
Thuế giá trị gia tăng hay thuế VAT là loại thuế được tính trên phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong từ quá trình sản xuất, lưu thông cho đến khi tiêu dùng.
Theo quy định tại Điều 10, Điều 11 và Điều 12 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, có 2 phương pháp tính thuế giá trị gia tăng là: Phương pháp khấu trừ và phương pháp trực tiếp.
➤ Tham khảo bài viết: Cách tính thuế giá trị gia tăng.
Thuế suất thuế GTGT
1. Thuế suất thuế GTGT là gì?
Thuế suất thuế giá trị gia tăng (GTGT) là mức thuế được áp dụng trên giá tính thuế của hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế.
Thuế suất thuế GTGT được áp dụng cho doanh nghiệp kê khai theo phương pháp khấu trừ.
2. Các mức thuế suất thuế GTGT
Căn cứ Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, các mức thuế suất thuế GTGT phổ biến gồm:
➧ Thuế suất 0%: Áp dụng đối với hàng hóa xuất khẩu, dịch vụ xuất khẩu và các trường hợp khác đáp ứng điều kiện theo quy định.
➧ Thuế suất 5%: Áp dụng đối với một số nhóm hàng hóa, dịch vụ thiết yếu hoặc thuộc lĩnh vực được quy định, chẳng hạn:
- Nước sạch phục vụ cho sinh hoạt và hoạt động sản xuất (ngoại trừ nước uống đóng chai, đóng bình, các loại nước giải khát);
- Quặng và phân được dùng để sản xuất phân bón;
- Các loại thuốc bảo vệ thực vật, chất kích thích tăng trưởng vật nuôi theo quy định;
- Dịch vụ nạo vét, đào đắp kênh, mương, ao, hồ và các trường hợp thuộc quy định;
- Thiết bị y tế theo quy định của pháp luật về quản lý thiết bị y tế.
➧ Thuế suất 10%:
Đây là mức thuế suất thông thường áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ không thuộc trường hợp áp dụng mức 0%, 5% hoặc mức thuế suất ưu đãi khác.
Tuy nhiên, từ ngày 01/01/2026 đến hết ngày 31/12/2026, một số hàng hóa, dịch vụ đang áp dụng thuế suất 10% được giảm còn 8% theo quy định tại Khoản 1 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP.
3. Công thức tính thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ thuế
| |
Thuế GTGT phải nộp
|
=
|
Thuế GTGT đầu ra
|
-
|
Thuế GTGT đầu vào
|
|
Trong đó:
| |
Thuế GTGT đầu ra
|
=
|
Giá tính thuế
|
-
|
Thuế suất
|
|
➤ Tham khảo bài viết: Cách kê khai thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp.
Tỷ lệ % tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu
1. Tỷ lệ thuế GTGT là gì?
Tỷ lệ tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu là tỷ lệ phần trăm (%) được áp dụng trên doanh thu tính thuế để xác định số thuế GTGT mà người nộp thuế phải nộp.
2. Các trường hợp tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu
Tỷ lệ tính thuế GTGT trực tiếp trên doanh thu được áp dụng đối với các trường hợp sau:
- Hộ kinh doanh, cá nhân sản xuất, kinh doanh;
- Doanh nghiệp, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã có doanh thu hằng năm dưới 1 tỷ đồng, trừ trường hợp tự nguyện tự đăng ký theo phương pháp khấu trừ thuế.
3. Tỷ lệ thuế GTGT theo ngành nghề 2026
Theo quy định tại Khoản 2, 3 và 4 Điều 12 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, trường hợp tính thuế GTGT trực tiếp trên doanh thu, số thuế phải nộp được xác định dựa trên doanh thu tính thuế và tỷ lệ % thuế GTGT tương ứng với từng nhóm ngành nghề, hoạt động kinh doanh.
Trong đó:
➧ Doanh thu tính thuế GTGT: Là tổng số tiền bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ ghi trên hóa đơn bán hàng, bao gồm các khoản phụ thu, phí thu thêm mà cơ sở kinh doanh được hưởng theo quy định.
➧ Tỷ lệ % thuế GTGT:
|
Tỷ lệ thuế GTGT
|
Nhóm ngành nghề kinh doanh
|
|
1%
|
Nhóm ngành phân phối, cung cấp hàng hóa
|
|
2%
|
Hoạt động kinh doanh khác
|
|
3%
|
Nhóm ngành sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa và xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu
|
|
5%
|
Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu
|
4. Công thức tính thuế giá trị gia tăng trực tiếp trên doanh thu
| |
Số thuế GTGT phải nộp
|
=
|
Doanh thu tính thuế GTGT
|
x
|
Tỷ lệ %
|
|
Sự khác nhau giữa thuế suất thuế GTGT và tỷ lệ tính thuế GTGT
Nắm rõ sự khác biệt giữa thuế suất thuế GTGT và tỷ lệ tính thuế GTGT sẽ giúp hộ kinh doanh, doanh nghiệp lựa chọn và áp dụng phương pháp tính thuế phù hợp với mô hình hoạt động.
Dưới đây là những điểm khác nhau cơ bản:
➧ Đối tượng áp dụng:
|
Thuế suất GTGT
|
Tỷ lệ tính thuế GTGT
|
|
Doanh nghiệp đăng ký tính thuế theo phương pháp khấu trừ (trừ hộ, cá nhân, sản xuất kinh doanh)
|
Hộ kinh doanh, hợp tác xã, doanh nghiệp tính thuế theo phương pháp trực tiếp
|
➧ Về bản chất:
|
Thuế suất GTGT
|
Tỷ lệ tính thuế GTGT
|
|
Mức thuế áp dụng trên giá tính thuế
|
Tỷ lệ % trên doanh thu
|
➧ Phương pháp áp dụng:
|
Thuế suất GTGT
|
Tỷ lệ tính thuế GTGT
|
|
Phương pháp khấu trừ
|
Phương pháp trực tiếp
|
➧ Công thức tính thuế GTGT phải nộp:
|
Thuế suất GTGT
|
Tỷ lệ tính thuế GTGT
|
|
Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra - Số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ
|
Thuế GTGT phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ % thuế GTGT từng ngành nghề
|
➤ Tham khảo thêm: Cách tính thuế VAT ngược.
Các câu hỏi thường gặp về thuế suất và tỷ lệ tính thuế GTGT
1. Thuế suất thuế GTGT và tỷ lệ tính thuế GTGT khác nhau như thế nào?
Thuế suất thuế GTGT là mức thuế áp dụng trên giá tính thuế đối với hàng hóa, dịch vụ theo phương pháp khấu trừ. Trong khi đó, tỷ lệ tính thuế GTGT là tỷ lệ phần trăm được áp dụng trên doanh thu để xác định số thuế GTGT phải nộp theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu.
2. Tỷ lệ thuế GTGT hộ kinh doanh là bao nhiêu?
Từ năm 2026, hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ thực hiện tính thuế GTGT theo tỷ lệ % trên doanh thu của từng ngành nghề. Cụ thể:
- Nhóm ngành phân phối, cung cấp hàng hóa: Mức 1% trên doanh thu;
- Hoạt động kinh doanh khác: Mức 2% trên doanh thu;
- Nhóm ngành sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa và xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu: Mức 3% trên doanh thu;
- Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: Mức 5% trên doanh thu.
➤ Tham khảo thêm: Cách tính thuế hộ kinh doanh nhóm 1, 2, 3, 4.
3. Thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ được tính như thế nào?
Theo phương pháp khấu trừ, công thức tính thuế GTGT như sau:
- số thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra - Thuế GTGT đầu vào.
- Điều kiện khấu trừ thuế đầu vào được thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế GTGT.